"Tôi cảm thấy trận đấu này liên quan đến quỹ đạo cuộc đời mình, cũng là một thời khắc khá quan trọng, tôi sẽ dốc hết sức để làm tốt, và cũng hy vọng có thể hoàn thành phần thi an toàn."
Tròn một tháng trước, tại cơ sở huấn luyện Tân Trang ở Thượng Hải, khi phóng viên The Paper hỏi về mục tiêu ASIAD, Thạch Vũ Hào tỏ ra rất thanh thản. Anh không nhắc đến thứ hạng hay thành tích, chỉ nói hy vọng có thể tự mình có một lời giải thích thỏa đáng cho sự nghiệp nhảy xa.
Tối 28/9 theo giờ Bắc Kinh, tại hố cát sân điền kinh công viên Mizuho, thành phố Nagoya, Thạch Vũ Hào vừa bước qua sinh nhật tuổi 29 đã giành huy chương vàng nhảy xa nam ASIAD Aichi-Nagoya với thành tích tốt nhất mùa giải của cá nhân 8m17, ghi thêm một nét đậm đà cho sự nghiệp nhảy xa của mình.
8m17, với Thạch Vũ Hào không tính là nổi bật, thậm chí chỉ xếp thứ chín trong các thành tích cá nhân của anh, nhưng chính thành tích này đã giúp anh đứng trên bục cao nhất ở Nagoya. Và đằng sau tấm huy chương vàng này là mười năm thăng trầm và kiên trì vững vàng của anh.
"Tấm huy chương vàng này đã khép lại mười năm trước của tôi, chu kỳ nhỏ tiếp theo, chúng ta hãy cùng nhau chờ đợi nhé."
Giành vàng trong đêm mưa, vượt qua tâm ma
Trong những thời khắc quan trọng của sự nghiệp, Thạch Vũ Hào dường như luôn thi đấu dưới mưa. Mấy ngày nay Nagoya mưa thu rả rích, sân điền kinh công viên Mizuho về đêm lúc nào cũng ẩm ướt.
"Thực ra tôi rất mong được thi đấu dưới mưa," chính Thạch Vũ Hào nói, "bởi vì trong tên tôi có chữ 'Vũ' nghĩa là mưa, từ nhỏ đến lớn tôi đều khá thích thi đấu vào ngày mưa."
Trong trận chung kết nhảy xa nam này, Thạch Vũ Hào quả thực là người kiểm soát đường chạy trơn trượt và ván giậm tốt nhất trong tất cả các VĐV. Lần nhảy đầu tiên, anh đạt 7m91, lúc đó anh trao đổi ngắn với đội ngũ HLV bên sân rồi nhanh chóng điều chỉnh; lần nhảy thứ hai, anh đã làm mới thành tích tốt nhất mùa giải cá nhân với 8m17 và giữ vững ưu thế đến cuối.
Trong quá trình thi đấu, VĐV nổi tiếng Ấn Độ Murali Sreeshankar đã bị lật cổ chân do ván giậm trơn và phải rời sân, thành tích cuối cùng của anh dừng ở 8m07, giành huy chương bạc nhảy xa nam ASIAD lần này. Ba năm trước tại Hàng Châu, Sreeshankar cũng giành một huy chương bạc, nhưng khi đó thành tích của anh vượt qua Thạch Vũ Hào, khiến Thạch Vũ Hào vốn định chinh phục huy chương vàng ngay trên sân nhà phải ôm tiếc nuối.
"Cậu ấy trông có vẻ sẽ tốt hơn tôi một chút, tôi hy vọng cậu ấy sớm hồi phục và trở lại sân đấu." Thạch Vũ Hào thừa nhận, cảnh đối thủ bị thương trong trận đấu khiến anh lập tức nhớ lại trải nghiệm chấn thương của mình năm 2018, "Tôi tự chấm màn trình diễn của mình 80 điểm, 5 điểm bị trừ ở phần thể hiện kỹ thuật, còn 15 điểm bị trừ vì sự sợ hãi."
Nhà vô địch ASIAD miệng nói "thích thi đấu ngày mưa" này, sau chấn thương nặng năm 2018, chỉ cần đứng trên đường chạy dẫn vào hố cát trong ngày mưa, sâu trong lòng ít nhiều vẫn tồn tại một tia sợ hãi.
Tại chặng Thượng Hải Diamond League của IAAF năm 2018, Thạch Vũ Hào khi đó chưa đầy 20 tuổi, đối mặt với VĐV nổi tiếng Nam Phi Manyonga, tuổi trẻ khí thịnh, anh quyết định "cắn răng đến cùng". Ở lần nhảy thứ hai, Thạch Vũ Hào phát huy kỹ thuật đến cực hạn, đạt 8m43, nâng mạnh thành tích tốt nhất cá nhân, thậm chí áp sát kỷ lục quốc gia 8m47.
Tuy nhiên ở lần nhảy cuối cùng, do dùng lực quá mạnh cộng với ván giậm đọng nước, gót chân Thạch Vũ Hào bị trượt, cả người mất trọng tâm và ngã mạnh vào hố cát.
"Khi tôi rơi vào hố cát, đầu óc hoàn toàn trống rỗng, phản ứng đầu tiên lúc đó là không đau lắm." Thạch Vũ Hào từng kể lại với phóng viên The Paper, "Nhưng một lúc sau tôi cảm thấy chân mình như bị xé toạc ra, lúc đó thật sự không chịu nổi."
Ngày 12/5/2018, tại chặng Thượng Hải Diamond League IAAF 2018, Thạch Vũ Hào, người có màn thể hiện nổi bật ở chặng này, không may bị thương ở lần nhảy cuối cùng.
Cú nhảy đó là bước ngoặt trong sự nghiệp của Thạch Vũ Hào.
Anh mất khoảng ba năm để trở lại đường đua điền kinh, từ đó hễ gặp trời mưa khi thi đấu, Thạch Vũ Hào luôn đặc biệt cẩn thận, thậm chí trước khi chạy đà còn quan sát đi quan sát lại đường chạy và ván giậm, có khi còn yêu cầu trọng tài làm nhiệm vụ lau bớt nước trên ván giậm giúp anh.
Trong đêm mưa diễn ra giải vô địch điền kinh toàn quốc năm 2023 tại Cù Châu, Thạch Vũ Hào từng nói: "Nói thật, gặp trời mưa vẫn căng thẳng, vẫn sợ hãi, cần phải vượt qua."
Giờ đây, Thạch Vũ Hào đã dốc sức chạy đà, bật nhảy trong một đêm mưa nữa, cuối cùng dùng một tấm huy chương vàng để có lời giải thích với chính mình từng bị thương dưới mưa 8 năm trước.
Thầy cũ trở lại, chặn đứng sự hỗn loạn
Trong hai trận đấu quan trọng cách nhau tám năm — một lần bị thương rời sân, một lần giành vàng ASIAD — HLV Chu Hoa Cương đều là người quan trọng nhất trong đội ngũ của Thạch Vũ Hào.
Thực tế, trước khi đăng quang nhảy xa nam ASIAD lần này, Thạch Vũ Hào đã cùng phóng viên The Paper nhìn lại màn trình diễn mùa này, khi đó anh không hài lòng, thậm chí cảm thấy trong thi đấu và tập luyện nửa đầu mùa có phần mơ hồ và hỗn loạn.
"Nửa đầu năm tôi có khá nhiều suy nghĩ riêng, trong cách hiểu một số động tác kỹ thuật lại vẽ rắn thêm chân, trong tập luyện có những phản hồi tiêu cực."
Theo lời Thạch Vũ Hào, việc "vẽ rắn thêm chân" này không phải do không cố gắng, mà chính là vì quá muốn làm tốt. Khao khát theo đuổi "phiên bản tốt hơn của bản thân" khiến anh có những biến động lớn trong vài trận đấu — sau khi nhảy được 8m14 ở giải đấu đường phố đầu tháng 5 năm nay, anh liên tiếp mắc lỗi ở hai chặng Diamond League Thiệu Hưng/Kha Kiều và Hạ Môn, một lần không có thành tích, lần khác xếp thứ 9 với 7m70. "Đôi khi tôi là kiểu người hay nghĩ nhiều, nên ngược lại dễ gặp vấn đề."
Khi đó, bên ngoài cũng có không ít nghi ngờ về phong độ của Thạch Vũ Hào, lo lắng liệu anh có thể gánh vác trọng trách cho nhảy xa Trung Quốc tại ASIAD lần này hay không.
May mắn là khi bộ phận nhảy của đội điền kinh Trung Quốc chọn cơ sở Tân Trang ở Thượng Hải gần nhà làm nơi tập huấn cho ASIAD lần này, HLV Chu Hoa Cương đã trở lại đội ngũ của Thạch Vũ Hào. "Thầy Chu đã trở lại, bóng dáng quen thuộc, lần này với vai trò cố vấn, đảm bảo cho quá trình chuẩn bị của tôi, giúp tôi yên tâm hơn, mạnh dạn tập luyện."
Thực ra trong những năm khó khăn nhất sự nghiệp của Thạch Vũ Hào, chính HLV Chu Hoa Cương đã cùng anh hết lần này đến lần khác bật lên từ đáy vực chấn thương.
Thạch Vũ Hào từng chia sẻ, sau chấn thương nặng năm 2018, dù ca phẫu thuật ở Hà Lan khá thuận lợi, nhưng bản thân anh luôn khó thoát khỏi bóng ma tâm lý, "Tôi khóc trong ký túc xá, khóc ở góc sân tập, khóc ở nhà ăn..."
Trong giai đoạn hồi phục khó khăn đó, HLV Chu Hoa Cương ở bên cạnh Thạch Vũ Hào nghĩ ra không ít cách. Họ từng đổi chân giậm nhảy sang chân phải không bị thương — đối với VĐV chuyên nghiệp, thay đổi kỹ thuật giậm nhảy và động tác dùng lực đã định hình là một việc vô cùng khó khăn. Là một HLV giàu kinh nghiệm, Chu Hoa Cương hiểu rõ thay đổi khó đến mức nào, nhưng ông vẫn sẵn lòng cùng Thạch Vũ Hào thử nghiệm.
Trong một thời gian dài, HLV Chu Hoa Cương cũng tìm tòi phương pháp tập luyện phù hợp với Thạch Vũ Hào, họ cùng nhau mày mò, cùng nhau thử sai, rồi cùng nhau làm lại từ đầu. Vị HLV già cứ thế nhìn Thạch Vũ Hào hết lần này đến lần khác đấu tranh với chính mình, hết lần này đến lần khác nảy ra trong đầu những "ý tưởng kỳ lạ", rồi tập luyện bất chấp tất cả.
Chu Hoa Cương từng mô tả Thạch Vũ Hào như thế này: "Trên sân tập, cậu ấy giống như một tên thổ phỉ vậy."
Chính vì sự đồng hành bao nhiêu năm như vậy, HLV Chu Hoa Cương đã trở thành một trong những người Thạch Vũ Hào tin tưởng nhất cả trong lẫn ngoài sân đấu. Khi ông trở lại đội ngũ lần này, chính Thạch Vũ Hào nói: "Những tạp niệm trong đầu ít đi, cảm thấy trong lòng cũng yên ổn hơn nhiều, thoải mái hơn nhiều."
Một cú nhảy mười năm, mỉm cười đối diện tương lai
Với nhiều người quan tâm đến điền kinh Trung Quốc, Thạch Vũ Hào bước vào tầm mắt công chúng chính là từ trận đấu ở Thượng Hải năm 2018. Đêm mưa đó, Thạch Vũ Hào khi ấy mới 18 tuổi đã phát huy kỹ thuật đến cực hạn, nhảy được thành tích tốt nhất cá nhân 8m43; cũng chính đêm mưa đó, anh trở thành "thiên tài đáng tiếc" trong lời của nhiều người.
Nếu theo dòng thời gian này, Thạch Vũ Hào lẽ ra sau khi giành vàng lần này sẽ nói "khép lại tám năm", nhưng cuối cùng điều anh nói là mười năm. Đằng sau cách diễn đạt này ẩn chứa nhiều câu chuyện hơn.
Sinh ngày 26/9/1998, Thạch Vũ Hào đến năm 2014 mới chính thức chuyển sang tập nhảy xa, nhưng anh chỉ tập hai năm đã trở thành "thiên tài nhảy xa" được giới điền kinh thế giới chú ý — tại giải vô địch điền kinh thanh niên toàn quốc năm 2016, anh vô địch với 8m30 trong trận chung kết, phá kỷ lục trẻ châu Á của nội dung này.
Năm đó, Thạch Vũ Hào mới 17 tuổi.
"Tôi phát hiện nhiều người nói, có phải đứa trẻ này đã sửa tuổi không, nhưng tôi thấy không sao cả, tôi chỉ muốn làm những việc bản thân cảm thấy nên làm." Thạch Vũ Hào trước đây từng chia sẻ với phóng viên The Paper cảm nhận khi nổi tiếng từ nhỏ, "Khi đó tôi cảm thấy mình còn rất nhiều tiềm năng, mỗi trận đấu đều muốn chinh phục thành tích tốt hơn, muốn dùng hết toàn bộ năng lượng của mình."
Tuy nhiên, cho đến khi phải phẫu thuật vì chấn thương nặng, sự nghiệp thi đấu bị nhấn nút tạm dừng, Thạch Vũ Hào mới nhận ra không phải lần nỗ lực nào cũng đổi lấy được thành công.
"Người xưa nói 'thiếu niên đắc chí là đại bất hạnh', giờ tôi thật sự đã thấu hiểu." Ngay sau khi giành vàng tại sân điền kinh công viên Mizuho thành phố Nagoya, Thạch Vũ Hào cảm khái, "Nhiều năm trước tôi đã nhảy được trình độ rất tốt, đạt mức áp sát kỷ lục quốc gia, về sau lại phải từng chút một tìm lại phong độ, nổi tiếng từ nhỏ với tôi có lẽ chưa hẳn là chuyện tốt."
Những năm dưỡng thương, Thạch Vũ Hào dù trải qua những thăng trầm lớn về tâm lý và thể chất, nhưng cũng nhờ đó có thêm thời gian đối thoại với nội tâm, tìm được sự cân bằng từ tâm thế "tuổi trẻ khí thịnh chỉ muốn chinh phục thành tích tốt hơn", đó là làm tùy theo sức mình.
Vài năm đầu sau khi bình phục, với sự giúp đỡ của HLV ngoại khi đó Randy Huntington, Thạch Vũ Hào từng cùng Tô Bỉnh Thiêm tập chạy ngắn, đây thực ra là "nghề cũ" của anh trước khi chuyển sang nhảy xa. Điều khiến anh bất ngờ là việc tập chạy ngắn đã giúp nâng cao sức chịu đựng của chân trái, "Cách dùng lực của nhảy xa và chạy ngắn có khác biệt, nhưng lực đạp đất trong vài bước đầu sau xuất phát của chạy ngắn cũng không thấp, coi như năm tập chạy ngắn đó, tôi luôn nâng cao chân trái, thực ra cũng không phải không đau, chỉ là độ nhạy cảm với cơn đau đã giảm đi."
"Carl Lewis phiên bản Trung Quốc" từng trở thành biệt danh của Thạch Vũ Hào trong giới điền kinh.
Ngay trong mùa giải trong nhà năm nay, Thạch Vũ Hào còn thi đấu nội dung 60m với thành tích 6 giây 83. Nhưng hai năm nay, anh dồn nhiều tâm sức hơn trở lại nhảy xa — anh rút kinh nghiệm từ thất bại ở Olympic Paris, tại giải vô địch điền kinh thế giới Tokyo 2025 nhảy được 8m33, thành tích tốt thứ hai của cá nhân, giành huy chương đồng thế giới, và giờ tại Nagoya lại đổi màu huy chương ASIAD của mình từ đồng sang vàng.
"Chấn thương, ngừng tập, điều trị chiếm khoảng sáu bảy phần mười thời gian trong mười năm của tôi." Thạch Vũ Hào cảm khái, sắp tới có lẽ anh sẽ không còn sự nghiệp thi đấu dài tới mười năm nữa, nhưng khi nói về tương lai, anh cười: "Năm ngoái giành huy chương đồng thế giới, giờ giành huy chương vàng ASIAD, nhưng tôi vẫn còn thiếu một chức vô địch Đại hội Thể thao toàn quốc. Nhưng tôi không vội, cứ từ từ, chúng ta cùng chờ đợi."
Phóng viên The Paper Mã Tác Vũ